Hộp đựng thực phẩm, hũ gốm, bát đĩa hay các vật dụng gốm sứ sau một thời gian sử dụng đôi khi có thể xuất hiện mùi thức ăn, dầu mỡ hoặc mùi ẩm khó chịu. Đặc biệt, những sản phẩm dùng để đựng thực phẩm có mùi mạnh như cá, mắm, cà ri, hành tỏi hoặc các món nhiều dầu thường dễ lưu lại mùi nếu không được vệ sinh đúng cách. May mắn là với một vài nguyên liệu quen thuộc và cách xử lý phù hợp, mày có thể làm sạch và giảm đáng kể những mùi này mà không cần sử dụng hóa chất tẩy rửa quá mạnh.
Điều quan trọng trước tiên là phải xác định mùi nằm trên bề mặt hay đã bám sâu vào các vị trí khó làm sạch. Với gốm sứ tráng men, bề mặt thường tương đối kín và dễ vệ sinh, trong khi các sản phẩm đất nung, sành không tráng men hoặc có nhiều khe, rãnh có thể giữ mùi lâu hơn. Cách xử lý vì vậy cũng nên thay đổi tùy theo chất liệu và tình trạng thực tế của sản phẩm.
Vì sao bát đĩa và hộp gốm sứ có thể bị ám mùi?
Mùi hôi trên đồ gốm sứ thường xuất phát từ phần thức ăn hoặc dầu mỡ còn sót lại trên bề mặt. Nếu sản phẩm không được rửa sạch ngay sau khi sử dụng, các chất hữu cơ này có thể lưu lại và tạo ra mùi khó chịu theo thời gian. Những món ăn có nhiều dầu, gia vị đậm hoặc mùi đặc trưng thường khiến tình trạng này rõ rệt hơn.
Ngoài ra, cách bảo quản cũng ảnh hưởng khá nhiều đến mùi của đồ gốm. Một chiếc hộp hoặc hũ vừa rửa xong nhưng chưa khô hoàn toàn rồi được đậy kín có thể tạo môi trường ẩm, khiến mùi cũ khó thoát ra. Vì vậy, làm khô hoàn toàn trước khi cất cũng quan trọng không kém việc rửa sạch.
Bước đầu tiên: rửa sạch dầu mỡ
Trước khi dùng bất kỳ mẹo khử mùi nào, hãy làm sạch hoàn toàn lớp dầu mỡ và cặn thức ăn. Đây là bước quan trọng vì nếu chất gây mùi vẫn còn trên bề mặt thì việc sử dụng baking soda, chanh hay giấm cũng chỉ xử lý phần ngọn. Với bát đĩa có nhiều dầu, nên dùng nước ấm và một lượng vừa đủ nước rửa chén để làm sạch trước.
Không nên dùng miếng cọ quá cứng hoặc vật sắc nhọn để chà mạnh lên bề mặt gốm, đặc biệt với những sản phẩm có men bóng hoặc họa tiết vẽ tay. Việc chà xước bề mặt không những làm mất thẩm mỹ mà còn có thể tạo ra các vị trí khó vệ sinh hơn. Một miếng bọt biển mềm hoặc khăn rửa bát phù hợp thường đã đủ để xử lý phần lớn cặn bẩn thông thường.
Khử mùi bằng baking soda
Baking soda là một trong những nguyên liệu phổ biến để xử lý mùi trên đồ dùng nhà bếp. Với hộp hoặc bát đĩa gốm sứ đã được rửa sạch, có thể pha baking soda với một lượng nước vừa đủ để tạo thành hỗn hợp sệt. Thoa hỗn hợp lên khu vực có mùi, để trong khoảng 15–30 phút rồi rửa lại thật sạch bằng nước.
Nếu mùi nằm bên trong một chiếc hũ hoặc hộp gốm, có thể cho một lượng nhỏ baking soda vào cùng nước ấm rồi ngâm trong một khoảng thời gian phù hợp. Sau đó rửa lại và để sản phẩm khô hoàn toàn. Cách này đặc biệt hữu ích khi mùi đã lưu lại lâu nhưng bề mặt sản phẩm vẫn còn nguyên vẹn.
Dùng giấm trắng để hỗ trợ khử mùi
Giấm trắng cũng là một nguyên liệu thường được sử dụng để làm sạch và giảm mùi trên nhiều vật dụng nhà bếp. Có thể pha loãng giấm với nước rồi dùng khăn mềm lau hoặc ngâm sản phẩm trong thời gian ngắn, sau đó rửa lại bằng nước sạch. Việc rửa lại rất quan trọng vì nếu để giấm lưu lại quá lâu, sản phẩm có thể còn mùi chua thay vì mùi ban đầu.
Với đồ gốm sứ có hoa văn hoặc lớp men đặc biệt, nên thử trước ở một khu vực nhỏ và không sử dụng dung dịch quá đậm đặc. Đặc biệt, không nên tự ý trộn giấm với các chất tẩy rửa khác, nhất là những sản phẩm có chứa chlorine. Việc pha trộn hóa chất không đúng cách có thể tạo ra phản ứng nguy hiểm.
Chanh và nước ấm cho mùi nhẹ
Nếu mùi không quá nặng, chanh và nước ấm có thể là một lựa chọn đơn giản. Cắt chanh, chà nhẹ phần nước cốt lên khu vực cần làm sạch hoặc pha nước chanh loãng để lau bề mặt. Sau đó rửa lại bằng nước sạch và để sản phẩm khô hoàn toàn.
Phương pháp này phù hợp hơn với những trường hợp mùi thức ăn mới xuất hiện hoặc chỉ ở mức nhẹ. Với mùi dầu mỡ lâu ngày, chanh đơn thuần thường không đủ mạnh để xử lý hoàn toàn phần cặn gây mùi. Khi đó, cần quay lại bước làm sạch dầu mỡ trước rồi mới sử dụng phương pháp khử mùi.
Phơi khô và thông thoáng – bước nhiều người bỏ quên
Một trong những cách đơn giản nhất nhưng lại dễ bị bỏ qua là để đồ gốm sứ khô hoàn toàn ở nơi thoáng khí. Sau khi rửa, hãy úp bát đĩa ở vị trí có khả năng thoát nước tốt và để chúng khô tự nhiên. Với hộp, hũ hoặc chum có nắp, nên để riêng phần nắp và thân trong một thời gian để hơi ẩm bên trong thoát hết.
Không nên đậy nắp ngay khi sản phẩm vẫn còn ẩm. Đặc biệt với các loại hũ hoặc hộp có không gian kín, hơi ẩm bị giữ lại có thể khiến mùi thức ăn cũ quay trở lại. Một sản phẩm sạch nhưng cất khi chưa khô hoàn toàn đôi khi vẫn có mùi, khiến người dùng tưởng rằng bản thân chất liệu gốm đã bị ám mùi.
Sử dụng ánh nắng ở mức phù hợp
Ánh sáng và không khí tự nhiên có thể hỗ trợ quá trình làm khô sau khi vệ sinh. Với những sản phẩm gốm sứ thông thường, có thể đặt ở nơi thoáng và có ánh sáng tự nhiên trong một khoảng thời gian vừa phải. Tuy nhiên, không nhất thiết phải phơi dưới nắng gắt quá lâu để “diệt mùi”.
Đặc biệt, với sản phẩm có màu men, họa tiết vẽ tay hoặc lớp trang trí đặc biệt, việc tiếp xúc lâu với nắng mạnh có thể không phải lựa chọn tối ưu. Cách an toàn hơn là ưu tiên khô thoáng, sạch và không bị đọng nước, thay vì phơi nắng thật lâu.
Với hũ đựng gạo, hũ đựng thực phẩm thì sao?
Các loại hũ gốm đựng gạo, hũ đựng thực phẩm có đặc điểm là thường được sử dụng trong thời gian dài và ít được rửa thường xuyên như bát đĩa. Nếu chứa thực phẩm khô, việc vệ sinh nên được thực hiện khi thay mới hoặc khi phát hiện bụi bẩn, cặn hoặc mùi bất thường.
Sau khi lấy hết thực phẩm ra, hãy lau sạch phần bên trong và kiểm tra các góc, đáy hũ hoặc vị trí tiếp xúc với nắp. Nếu sử dụng nước để vệ sinh, cần để hũ khô hoàn toàn trước khi cho thực phẩm mới vào. Với hũ không tráng men hoặc có bề mặt xốp hơn, càng cần chú ý đến việc làm khô vì chất liệu có thể giữ ẩm lâu hơn gốm sứ tráng men.
Đồ đất nung và gốm không tráng men cần xử lý khác
Không phải mọi sản phẩm gốm đều có bề mặt giống nhau. Đồ đất nung, sành hoặc gốm không tráng men có thể có cấu trúc bề mặt khác với gốm sứ tráng men và có khả năng giữ ẩm, dầu hoặc mùi nhiều hơn. Vì vậy, không nên áp dụng máy móc một phương pháp vệ sinh cho tất cả các loại gốm.
Với những sản phẩm có bề mặt đặc thù, tốt nhất nên ưu tiên phương pháp nhẹ nhàng và làm theo hướng dẫn bảo quản của nhà sản xuất nếu có. Không nên ngâm quá lâu trong dung dịch axit hoặc chất tẩy mạnh chỉ vì muốn khử mùi nhanh. Gốm thủ công có thể đẹp chính nhờ những đặc tính bề mặt riêng, và việc vệ sinh quá mạnh đôi khi lại gây hại cho sản phẩm.
Không nên dùng chất tẩy rửa quá mạnh
Khi gặp mùi hôi lâu ngày, nhiều người có xu hướng sử dụng chất tẩy rửa mạnh với suy nghĩ “mạnh thì sạch”. Đây là cách xử lý không nên ưu tiên đối với đồ dùng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Hóa chất mạnh có thể để lại tồn dư hoặc ảnh hưởng đến bề mặt men, họa tiết và lớp trang trí tùy từng sản phẩm.
Thay vào đó, hãy bắt đầu bằng những phương pháp đơn giản: rửa sạch → xử lý dầu mỡ → khử mùi nhẹ → rửa lại → làm khô hoàn toàn. Nếu mùi vẫn còn sau nhiều lần vệ sinh, cần xem xét nguyên nhân nằm ở chất liệu, tình trạng bề mặt hoặc các bộ phận đi kèm như gioăng cao su và nắp hộp.
Đừng quên kiểm tra nắp và gioăng
Trong trường hợp hộp đựng có nắp, đôi khi phần gây mùi không phải thân gốm mà chính là gioăng cao su hoặc bộ phận nhựa đi kèm. Những vật liệu này có thể giữ dầu và mùi thức ăn khá lâu, đặc biệt sau khi đựng các món có mùi mạnh. Nếu chỉ rửa phần gốm mà bỏ qua gioăng, mùi có thể nhanh chóng quay trở lại.
Hãy tháo các bộ phận có thể tháo rời nếu thiết kế sản phẩm cho phép, sau đó vệ sinh riêng từng phần. Gioăng cần được làm sạch và làm khô hoàn toàn trước khi lắp lại. Nếu gioăng đã xuống cấp, biến dạng hoặc giữ mùi quá lâu dù đã vệ sinh đúng cách, việc thay mới có thể hợp lý hơn là tiếp tục dùng chất tẩy mạnh.
Cách phòng tránh đồ gốm sứ bị ám mùi
Khử mùi chỉ là giải pháp khi vấn đề đã xảy ra, còn phòng tránh ngay từ đầu luôn hiệu quả hơn. Sau khi sử dụng bát đĩa hoặc hộp gốm để đựng thực phẩm, nên rửa càng sớm càng tốt, đặc biệt với thức ăn có dầu mỡ hoặc gia vị nặng mùi. Không nên để thức ăn thừa trong hộp quá lâu rồi mới vệ sinh.
Khi cất giữ, hãy đảm bảo sản phẩm đã khô hoàn toàn và có đủ thông thoáng. Với những hũ hoặc hộp ít sử dụng, thỉnh thoảng nên mở nắp để kiểm tra và tránh tình trạng hơi ẩm bị giữ kín trong thời gian dài. Những thói quen nhỏ này giúp hạn chế đáng kể tình trạng ám mùi và kéo dài thời gian sử dụng của sản phẩm.
Một số lưu ý khi vệ sinh đồ gốm sứ
Không nên đổ nước sôi vào một sản phẩm gốm đang lạnh hoặc ngược lại nếu không rõ khả năng chịu sốc nhiệt của sản phẩm. Sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh có thể làm tăng nguy cơ nứt hoặc hư hỏng đối với một số loại gốm. Với đồ gốm thủ công, việc sử dụng nước ấm vừa phải thường là lựa chọn an toàn hơn.
Ngoài ra, không nên dùng vật sắc nhọn để cạo cặn thức ăn hoặc vết bám trên men. Nếu có vết bẩn cứng đầu, hãy ngâm với nước ấm trước rồi dùng miếng bọt biển mềm xử lý từ từ. Kiên nhẫn một chút vẫn tốt hơn biến một chiếc bát đẹp thành “di tích khảo cổ” sau một trận chà quá tay.
Kết luận
Mẹo khử mùi hôi trên hộp đựng và bát đĩa gốm sứ thực ra không quá phức tạp nếu xử lý đúng nguyên nhân. Hãy bắt đầu bằng việc loại bỏ hoàn toàn thức ăn và dầu mỡ, sau đó có thể sử dụng baking soda, giấm trắng pha loãng hoặc chanh tùy mức độ mùi, rồi rửa sạch và để sản phẩm khô hoàn toàn. Với những sản phẩm đặc biệt như đất nung, gốm không tráng men hoặc có họa tiết trang trí, nên lựa chọn phương pháp vệ sinh nhẹ nhàng hơn.
Quan trọng nhất vẫn là thói quen sử dụng và bảo quản hàng ngày. Rửa sớm, làm khô kỹ, không đậy kín khi còn ẩm và vệ sinh cả nắp hoặc gioăng đi kèm sẽ giúp đồ gốm sứ luôn sạch, hạn chế ám mùi và giữ được vẻ đẹp lâu dài. Một món đồ gốm được chăm sóc đúng cách không chỉ bền hơn mà còn giữ được cảm giác sạch sẽ, dễ chịu trong mỗi lần sử dụng.
Viết bình luận