1. Gốm và sứ khác nhau như thế nào?
Gốm là những sản phẩm làm từ đất sét và những hỗn hợp của nó với các phụ gia vô cơ hoặc hữu cơ, được nung qua lửa. Và theo nghĩa rộng, gốm là những sản phẩm được sản xuất bằng cách nung nguyên liệu dạng bột bao gồm các khoáng thiên nhiên và các chất vô cơ tổng hợp kể cả kim loại.
Tuỳ theo nguyên liệu và kỹ thuật chế biến nguyên liệu, cách nung (nhiệt độ) khác nhau tạo ra các loại gốm khác nhau, phổ biến là các loại: gốm đất nung, gốm sành nâu, gốm sành xốp, gốm sành trắng, đồ bán sứ, đồ sứ…Như thế, gốm là một tên gọi chung, và sứ là một trong những sản phẩm của gốm.
2. Các loại đồ gốm
- Đồ gốm bằng đất sét nung: Là thuật ngữ dùng để chỉ các loại đồ gốm thủ công từ thô đến tinh, là những món có giá trị thiết thực và được khắc hoặc sơn trang trí. Bề ngoài của loại đồ gốm này thường được áo bằng một lớp nước mỏng để đánh bóng. Lớp “nước áo” này mỏng manh hơn lớp men và dễ bị ố hơn.
- Đồ gốm nâu đỏ không tráng men(đồ đất nung): Được nung ở nhiệt độ khoảng 950 độ C, có nhiều kích thước từ những bức tượng đất nhỏ bé đến những chiếc lư, bức phù điêu có kích thước lớn. Để tạo ra các sản phẩm đồ gốm loại này thì người ta thường đổ khuôn và không được tráng men.
- Đồ gốm đất nung có tráng men: Được làm từ đất nung và nung ở nhiệt độ cao. Tuy nhiên phần men được làm từ thủy tinh và kết dính với gốm trong quá trình nung lần thứ hai.
- Đồ gốm trơn: Quá trình tạo ra đồ gốm loại này cũng giống như các loại đồ gốm khác. Tuy nhiên, ở bước tráng men, lớp men được sử dụng để tráng loại đồ gốm này thường có sự xuất hiện của kim loại. Đồ gốm trơn có thể được tráng men toàn bộ hoặc tráng men theo mẫu yêu cầu.
- Đồ sành cứng: Được làm bằng đất sét và một loại đá có thể nấu chảy được. Đồ sánh cứng có tính chất cứng, mạnh và trong như thủy tinh. Trước khi được cho vào nung, người ta tráng cho nó một lớp men để cả lớp cốt và men chín cũng một lúc, tạo nên lớp hỗn hợp cốt và men hòa vào nhau. Đối với những sản phẩm được trang trí màu, lớp men tráng bên ngoài được cho thêm muối.
- Đồ sứ: Có 3 loại đồ sứ là đồ sứ cứng, đồ sứ xốp và đồ sứ làm bằng đất sét và tro xương.
- Đồ sứ cứng được làm từ đất sét trắng chịu nhiệt và một loại đá trường thạch được nấu thành thủy tinh và thường có màu trắng mỏng, trong mờ. Đồ sứ cứng được nung ở nhiệt độ khoảng 1450 độ C.
- Đồ sứ xốp: Là những loại đồ sứ bắt chước cách sản xuất của đồ sứ cứng, được làm bằng các loại nguyên liệu và các cách khác nhau, tuy nhiên trong thành phần nguyên liệu đều có chứa thủy tinh. Loại đồ sứ xốp này được nung ở nhiệt độ khoảng 1200 độ C.
- Đồ sứ làm bằng đất sét và tro xương: được làm bằng đá trường thạch và loại đất sét tốt có thêm vào tro xương. Đây là loại đồ sứ có công đoạn nung khác với quá trình nung các loại đồ sứ khác vì nó được nung ở nhiệt độ khoảng 1300 độ C khi chưa tráng men, sau đó phủ men và nung ở nhiệt độ khoảng 1100 độ C.
3. Phân biệt gốm và sứ
Gốm là vật liệu được làm từ đất sét và các phụ gia vô cơ, hữu cơ. Gốm được tạo ra ở nhiệt độ nung thấp dưới 800 độ C.
Sứ là vật liệu gốm mịn, được làm từ nguyên liệu là đất sét ở dạng cao lanh, đun nóng ở nhiệt độ cao từ 1200 – 1400 độ C, thường có màu trắng sáng. Vì được nung nóng ở nhiệt độ cao hơn nên sứ có sức chịu đựng khá bền và cứng cáp hơn so với đồ gốm. Độ dẻo dai và độ sáng của sứ phát sinh chủ yếu là từ sự hình thành của thủy tinh và mullite khoáng sản trong các phần bị nung ở nhiệt độ cao.
Cách phân biệt:
Dùng đũa hoặc thanh kim loại gõ nhẹ vào sản phẩm. Nếu sản phẩm làm bằng sứ thì sẽ cho tiếng ngân thanh và kéo dài hơn so với các sản phẩm làm bằng gốm.
Bên cạnh đó, có thể kiểm tra lớp men tráng trên sản phẩm. Chế nước lên phần đế sản phẩm cần kiểm tra, nếu sản phẩm đó làm bằng gốm thì sẽ hút nước, còn các sản phẩm bằng sứ mịn sẽ không thấm nước.
Có thể kiểm tra độ xuyên ánh sáng của các sản phẩm bằng cách đưa sản phẩm đó ra ánh sáng. Nếu ánh sáng có thể xuyên qua nhiều hơn so với các sản phẩm khác thì sản phẩm đó là sứ vì sứ có độ tinh khiết cao hơn so với các chất liệu khác.
4. Mua đồ gốm sứ tốt ở đâu?
Hiện nay có rất nhiều nơi cung cấp các sản phẩm gốm sứ trên thị trường. Tuy nhiên, không phải nơi nào cũng cung cấp cho khách hàng các sản phẩm gốm sứ chất lượng, chính hãng.
Với tình yêu gốm sứ, sứ mệnh gìn giữ và phát triển các giá trị văn hóa dân tộc, Làng Gốm cam kết cung cấp cho khách hàng các sản phẩm gốm sứ đẹp, chất lượng và đa dạng từ loại sản phẩm, mẫu mã, chất liệu gốm sứ đến màu sắc. Các sản phẩm được Làng Gốm cung cấp đều có nguồn gốc xuất sứ chính hãng Bát Tràng, đảm bảo an toàn cho sức khỏe người sử dụng.
